ویدا بغدادی

ایران به عنوان یک کشور بزرگ با منابع معدنی وانرژی طراز اول در دنیا و همچنین داشتن بیش از 3000 کیلومتر ساحل دریایی و قرار گرفتن در چهاراره هوایی، دریایی و زمینی مواصلات دنیا، دارای احجام بزرگی از دارایی های اقتصادی و مبادلات بازرگانی است.

از سوی دیگر تنش های مختلف منطقه خاور میانه و خلیج فارس شرایط پر ریسکی را بر مبادلات بازرگانی و سرمایه گذاری های منطقه ای تحمیل می کند.

چنین مختصاتی به رونق فعالیت و پوشش بیمه ای در کشور تاکید می کند، در حالی که احجام دارایی ها و فعالیت های بیمه شونده، در حدی است که شرکت های بیمه گر اولیه به تنهایی قادر به تامین خسارت های احتمالی نخواهند شد، در نتیجه گرایش به طرف بیمه اتکایی برای مشارکت در بیمه نامه های سنگین امری الزامی و غیر قابل اجتناب است.

فعالیت بیمه اتکایی در کشور به پیدایش صنعت بیمه در ایران بر میگردد و در طی این مدت اتکاء بیمه گران داخلی به منابع بیمه های  غربی و بخصوص اروپایی بوده است.

بررسی تراز ارزی بیمه اتکایی نشان می دهد که در طول سال های بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ، هیچ وقت این تراز به نفع  ایران مثبت نیوده ، بیمه اتکایی با بیمه گران خارجی سالیانه به خروج مبالغ معتنابهی از ارز کشور منتهی می شود.

مشکل دوم در بیمه های اتکایی خارجی، تاثیر ظیری از چالش های دیپلماتیک و بلکه  اقدامات ابزاری آنها در اعمال فشارهای اقتصادی به ایران با افزایش تعرفه ها و عدم پوشش جهت دارو هدایت شده به برخی از فعالیتهای اقتصادی  ایران است.

نکته قابل توجه اینکه؛ در سال 1362 معاون خدمات بازرگانی وزارت بازرگانی با استخراج و ارائه تراز بیمه اتکایی کشور،وزرای ذیربط رامتقاعدکرد که درشرایط آن روزتضمین بیمه نامه های داخلی توسط  دولت بخصوص درحمل ونقل دریایی می تواند به صرفه جویی چشمگیری در مصارف ارز منتهی شود.

 امااین روش درسال های بعدازدفاع مقدس متروک مانده، بیمه اتکایی خارجی دردستورکار بیمه گران داخلی قرار گرفت ، درحالیکه توان و ظرفیت لازم برای تبدیل طرح اضطراری مزبوربه ساز وکار قانونمند و علمی وجود داشت.

به هر حال شرایط امروزاقتصاد درجمهوری اسلامی ایران  نه تنها ضرورت  طرح نو در بیمه اتکایی را منتفی نمی کند ، بلکه به دلایل متعددی از جمله نکاتی که در ذیل می آید، بر ضرورت  آن تاکید دارد:

1- افزایش حجم وزنی و پولی مبادلات بین المللی کشوربا توجه به افزایش بهای نفت در سال های اخیر و رشد تقاضا و مصارف داخلی به دلیل تغییر الگوی مصرف و رشد جمعیت

2- افزایش پروژه های بزرگ اقتصادی ، تولیدی ، معدنی و انرژی  در نتیجه اجرای  برنامه های توسعه اقتصادی

3- الزامات فرآیند خصوصی سازی در کشور، با توجه به تفاوت بخش دولتی و خصوصی در نحوه پوشش ریسک

4- چالش های بین المللی و ادامه کارشکنی دول غربی  برای مقابله با جمهوری اسلامی ایران و استفاده ابزاری از نهاد های مالی مانند بنکداری و بیمه گری

5- استعداد قابل توجه و رو به رشد  بیمه گری درکشورهای منطقه خلیج فارس و آسیای میانه

6- افزایش تدریجی ضریب نفوذ بیمه درکشورو توجه فعالین اقتصادی به علمی ترکردن فعالیت های خود

7- خصوصی سازی در صنعت بیمه کشور و تنوع و تخصصی تر شدن فعالیت های بیمه ای متناظر با بند فوق

8- محدودیت نسبت کفایت سرمایه شرکت های فعلی بیمه برای پوشش دادن به ابعاد وسیع فعالیت های اقتصادی کشور

درچنین شرایطی تاسیس شرکت سهامی عام بیمه اتکایی ایرانیان را،نه فقط یک اقدام توجیه پذیراقتصادی برای موسسین و سرمایه گذاران آن باید تلقی کرد ، بلکه یک تصمیم ملی و مسئولانه  باید دانست .

به همین دلیل هم حضورخبرسازوزیراقتصاد ، رییس کل بیمه مرکزی ، 18سرمایه گذارازبانک هاوبیمه های بزرگ کشوروتلاش مجدانه شخصیت های مالی و اقتصادی برجسته ای مانند دکترقاسمی مدیرعامل بانک پارسارگاد ودبیراقتصادی مجمع تشخیص مصلحت نظام ، سلیمانی شایسته مدیرعامل بانک پارسیان ، ضمیری وآسوده ازمدیران قوی وبا تجربه صنعت بیمه را درجریان طراحی ، هماهنگی، صدورمجوز وبرنامه ریزی آغاز فعالیت آن شاهدیم.

نکته قابل تامل و تقدیر دیگر، تاسیس شرکت بصورت سهامی عام وپذیرش سرمایه های مردمی در این اقدام ملی است ، که بدورازتنگ نظری های مرکانتیلیستی ، امکان حضورسرمایه های کوچک را دریک پروژه ملی وسود آورفراهم می سازد.